Saturday, May 9, 2009
Realiteti shqiptar : jugu, Shqiperia e mesme dhe veriu
Ndarja fetare:
Bektashinj = shtetas me etni shqiptare = vendodhja jug dhe shqiperi e mesme = 70% = jo praktikante
Ortodokse = shtetas me etni shqiptare = vendodhja jug dhe shqiperi e mesme = 20% = praktikante dhe jo praktikante
Katolike = shtetas me etni shqiptare = vendodhja veri = 5% = praktikante
Sunnite = shtetas me etni turke = verilindje dhe shqiperi e mesme = 5% praktikante = ekstremiste = plehra
—————————————————–
Histori fillon qe kur u krijua shqteti shqiptar ne kohen e Ismail Qemalit ( bektashi, patriot, jo praktikant), vazhdon me rremujt e Haxhi Qamilit ( turk, sunit , plehre) dhe konflikti Ahmet Zogu me Barjam Currin e me pas Ahmet Zogu me Fan Nolin….deri ne ditet e sotme Sali Berisha (sunit, turk)
————————————–
marre nga shekulli.com.al
Diskutimet në interpelancën parlamentare të shtatorit 1922, mes kryeministrit Xhaferr Ypi, Imzot Fan Noli, Luigj Gurakuqit apo ministrit të Brendshëm Ahmet Zogu
E mërkurë, 13 shtator 1922, ora 2.30 pas dite
Këshilli Kombëtar (Parlamenti) i Shqipërisë
Seanca fillon, si zakonisht, duke lexuar emrat e deputetëve. Shumica e tyre është pjesëmarrëse në sallë. Pasi deputetët njihen me disa shkresa, projektligje e letra të ndryshme drejtuar parlamentit dhe sugjerojnë mënyrat për trajtimin apo zgjidhjen e tyre, fjalën e merr kryetari i Parlamentit, Eshref Frashëri.
KRYETARI I PARLAMENTIT: Bisedim mbi shpjegimet e qeverisë mbi ndodhitë e kohëve të fundit, veprimet e saj dhe gjendja politike e brendshme dhe e jashtme.
KRYEMINISTRI XHAFER YPI:…Kur qeveria mori fuqinë më 24 Dhjetor të vitit të kaluar, u shfaqa para zotërinjve tuaj me një program. Ky program kishte ca pika, të cilat më të shumtën mundën të realizohen, por në mes tyre ka edhe disa të tjera që s’iu ka ardhur radha ende, ose zbatimi ka qenë jashtë forcës së saj.
Pika principale e këtij programi ka qenë sigurimi i qetësisë së vendit dhe këtë pikë, qeveria që ditën e parë, është përpjekur ta verë në zbatim dhe ia arriti qëllimit. Me gjithë propagandën që është bërë dhe me gjithë se kohërat kanë qenë shumë të dëshpëruara, qeveria nuk hoqi dorë nga kjo vepër dhe mundi t’i dalë zot situatës.
Efekti i kësaj vepre është mbledhja e më shumë se 40.000 armëve, të cilat sot mund t’i përdorë shteti. Këtë vepër qeveria nuk e shtriu vetëm në Shqipërinë e Sipërme, por në të gjitha prefekturat e nënprefekturat e Shqipërisë, me përjashtim të dy prefekturave që ndodhen në kufi, ku, për arsye politike, lipsej përkohësisht të ndalohej ky operacion.
Shpresoj me gjithë këtë, se për së shpejti do të marrin fund ngatërresat e do të mblidhen armët e në këtë mënyrë do të sjellim edhe atje qetësinë e duhur.
Me mbledhjen e armëve qeveria ka sjellë shumë dobi. E para, ka siguruar lirinë personale, se sikurse e dini, një mot më parë nuk mund të dilje jashtë qytetit nga frika se mos të vrasin në udhë.
…Qeveria amerikane gjer kohët e fundit nuk e kishte njohur qeverinë tonë dhe, për këtë qëllim, çoi një komisar, i cili pasi bëri hetimet e duhura ia njoftoi me një raport qeverisë së tij, duke i thënë se Shqipëria meriton njohje dhe jetë të pavarur. Dhe kështu edhe qeveria e SHBA na njohu de jure e de facto. Komiseri Blanke mori cilësinë e ministrit.
Vijmë tani në veprimet e ministrive përkatëse.
Ministria e Brendshme bashkë me ministrinë e Luftës kanë kryer një vepër shumë të madhe për sigurimin e qetësisë dhe i kanë sjellë shërbime të mëdha Atdheut, por nderin nuk e kanë vetëm, por e ka tërë kabineti.
Ministria e Luftës, nga shkaku i ngatërresave që ka patur Shqipëria nuk ka mundur të bëjë organizimet e nevojshme, veç ka mbushur detyrën e saj plotësisht në kohë shumë kritike.
Ka mundur të fusë në ushtri një disiplinë shumë të mirë, ka çrrënjosur krejt politikën prej saj, gjë e cila mund t’i sjellë një shteti ngatërresa të mëdha, shpëtoi shtetin nga harxhet që gjeti dhe sot shohim në shërbim thjesht ushtarë dhe jo civilë si më parë.
Gjithashtu kësaj ministrie i detyrohet bashkimi në kazermë i malësorit të Shqipërisë së Sipërme me atë të Shqipërisë së Poshtme, dhe vëllazërimi i tyre që po shkon duke u rrënjosur dita ditës.
…Sa për udhët, nuk kam të them shumë gjëra, se ministri kompetent ndodhet në Europë, por me gjithë këtë është bërë çka mund të bëhet për përmirësimin e komunikacionit, se e dini fort mirë që ndërtimi i rrugëve varet nga kapitalet e mëdha. Qeveria ka mundur të veprojë në disa rrugë dhe pothuajse ka rindërtuar rrugën Durrës - Tiranë.
Zoti Koleka, përveç disa punërave të tjera është ngarkuar të sjellë dhe organizatorët e disa ministrive.
STAVRO VINJAU: Është mjaft kompetent.
KRYEMINISTRI: Kur të bëhesh ministër zotrote, do të jesh më kompetent. Ne nuk e kemi në dorë të sjellim organizatorët me pahir, në duan të vijnë, në mos duan nuk i shtrengojmë dot.
Këto janë, zotërinj deputetë, veprimet e qeverisë përgjithësisht. Tash secili prej zotërinjve tuaj është i lirë të pyesë për detaje mua ose ministrin kompetent dhe të bëjë kritikat që ai e sheh të arsyeshme.
Mbasi zotërinjtë tuaj të gjykoni anëtarët, na epni votën e besimit a të mosbesimit dhe ne shohim punën tonë. U lutem vetëm që kritikat të mos qëllojnë personat, por veprat e secilit prej nesh dhe të ndruhemi nga ofezat personale.
LUIGJ GURAKUQI: Proponoj që vazhdimi i bisedimeve mbi pyetjen e qeverisë dhe kritikat që mund të bëjë çdo kush të lihen për nesër, që secili të mundet të përgatitet.
BEHXHET HYTI: Është më mirë të bisedojmë sot.
KRYEMINISTRI: Ju lutem çështja të marrë fund sot, se ne nuk po punojmë dot.
BANUSH HAMDI: Qeveria e ka lajmëruar Parlamentin qysh pardje, se do të paraqitet sot për shpjegime; pra, gjithkush prej nesh duhej të ishte gati për kritikat që do t’i bënte. Për këtë arsye propozoj që të vazhdojë sot bisedimi.
LUIGJ GURAKUQI: Mund të jetë i përgatitur ndonjë që do të kritikojë. Ne nuk kemi qëllim kritikën, por shqyrtimin mbi veprimet e qeverisë. Pra, pasi kjo po na thotë sot se si ka vepruar, gjithsecili prej nesh ka mbajtur shënimet që ka dashur dhe përmbi to do të përgatitet.
Qeveria thotë se nuk ka nge. Pasi është kështu, unë proponoj që biseda të vazhdojë nesër, në doni një mbledhje të jashtëzakonshme, dhe kështu besoj që të mos vijë asnjë dëm kohe në veprimet e saj.
KOÇO TASI: Qeveria sot bëri një deklaratë të përgjithshme mbi veprimet e saj dhe besoj që çdo deputet ka marrë shënim. T’u përgjigjesh sot të gjitha këtyre pikave, është një gjë e pamundur.
Zoti Kryeministër rekomandon të mos ofendohen personat, por të kritikohen veprimet. Unë e siguroj zotërinë e tij se askush prej nesh nuk besoj të ketë qëllim ofeze mbi personin e ndokujt, por i lutemi që edhe zotëria e tij me gjithë shokë të mos ofendojnë deputetët. Për këto arsye, përkrah edhe unë proponimin e zotit Gurakuqi, që bisedimet të lihen për nesër.
KRYEMINISTRI: Ju lutem që çështja të marrë fund sot, se tash 15 ditë qeveria nuk po punon dot.
STAVRO VINJAU: Mbasi dëshira e disa shokëve po shfaqet që biseda të lihet për nesër, që të mos pandehet se shumica kërkon të mos u lejohet kohë kundërshtarëve për përgatitjet për luftën, duhej vetë Kryeministri, të paktën për bujari, të propononte që biseda të lihet për mbledhjen tjetër.
KRYEMINISTRI : Pasi po tregohet dëshira, le të mbetet vazhdimi për nesër.
Pranohet që biseda mbi vazhdimin e shpjegimeve të kabinetit të lihet për nesër, më 14.9.1922, në ora 2.30 pas dreke.
Dita e nesërme, 14 shtator 1922, ora 2.30 pas dite
KRYETARI: Vazhdim i shpjegimeve të kabinetit.
LUIGJ GURAKUQI: Një njeri që flet përpara një shumice populli a në një sallë universiteti, a në krye të një mitingu, apo brenda në dhomë të Parlamentit, mund t’i caktojë vetes së vet tri qëllime.
Njeriu mund të flasë, pra, ose për të nxjerrë në shesh vetëm e vetëm të vërtetën; ose për t’u mbushur mendjen dëgjuesve mbi parimet e të vërtetës që u nxorr në shesh; ose, në fund, për t’i bindur të tjerët e për t’i kthyer në mendjen e vet, duke i tërhequr që të ndjekin parimet e vullnetin e tij.
Sa për vete, po e them qysh tani, se nuk kam asnjë shpresë që të arrij qëllimin e tretë; do të përpiqem pra, vetëm e vetëm për dy qëllimet e para, duke u munduar për të nxjerrë në shesh të vërtetën mbi situatën e sotme në Shqipëri, e ta forcoj me prova e dokumente për të mos lënë dyshime mbi të.
…Përpara se Parlamenti të merrte pushimin në muajin shkurt, kishim biseduar e aprovuar një projektligj të paraqitur prej qeverisë, në të cilën rreshtoheshin disa masa për ndjekjen e të arratisurve.
Masat ishin tepër të egra dhe vet zoti Kryeministër, i cilësoi me fjalën “barbare”. Këtë projektligj e kundërshtova atëhere me të tëra forcat, por shumica e aprovoi. Por qeverisë nuk i mjaftuan të gjitha masat e egra të parashikuara prej atij ligji dhe, e vuri në zbatim me një shtojcë të pëlqyer nga Parlamenti, e cila i shtoi ashpërsinë e egërsisë…
Qeveria nuk mund t’i mohojë këto paudhësi e shumë e shumë të tjera si këto; dhe vetëm atëhere kur të urdhërojë një anketë të rreptë e të drejtë kundër autorëve të këtyre paudhësive e të zbatojë me rreptësi nomin edhe mbi ata që e kanë shpërdoruar, do të mundet të lahet pakëz prej fajeve që rëndojnë mbi të.
Kur të shoh se po dënohen ata që janë fëlliqur me shpërdorime të turpshme, atëhere do të jem i gëzuar t’i kthej nderin qeverisë e t’i këmbej qortimet e sotme me lëvdata. E këtë detyrë do ta kryej me kënaqësi. Pasi jam nga ata që kritikojnë lirisht, por edhe që thonë të vërtetën kur është për t’u thënë….
A me hir a me pahir, duhet t’i bindemi kësaj të vërtete, se ne shqiptarët, jemi të zotë të qeverisemi më vete, por nuk jemi të zotët të administrohemi. Në këto kohët e fundit kemi dhënë mjaft prova, të cilat na kanë bërë të denjë për pavarësi, por provat nuk kanë qenë fare të mira përsa i përket administratës.
Mund të themi se, në këtë pikëpamje, jo vetëm që nuk kemi bërë ndonjë përparim, por mund edhe të kemi vajtur prapa. Dhe për këtë mungesë nuk mund të quhemi fajtorë; janë konditat e liga në të cilat jemi gjetur që nuk ka kanë lënë të bëhemi gati për t’i bërë ballë nevojave të administratës së vendit tonë. Faji ynë është vetëm ky: që nuk duam të zemë mend e të nisim mirë një herë e përgjithmonë….
Duke folur mbi gjendjen ekonomike e financiare të shtetit tonë, zoti Kryeministër, e cilësoi këtë gjendje të vështirë dhe mjaft kritike.
As unë e as ndonjë tjetër prej nesh nuk besoj të kundërshtohet nga zoti Kryeministër për këtë mendim; ndoshta mund ta kuptojmë gjendjen tonë ekonomike e financiare edhe më të zezë se sa ai.
Atje ku largohemi e ndahemi nga zoti Kryeministër është mbi masat që thotë se qeveria ka marrë e se ka qëllim të marrë për t’i bërë ballë shtrëngesës e për ta përmirësuar këtë gjendje.
Faji i qeverisë sonë në këtë çështje rrjedh prej disa shkaqesh, të cilat kam për t’i përmendur këtu shkurtazi e me pak fjalë. Shkaku i parë është se qeveria nuk ka dashur kurrë të studiojë thellësisht gjendjen ekonomike të vendit e, pra, nuk ka mundur të gjejë mjetet për ta përmirësuar.
Shkaku i dytë është moskujdesimi i saj për politikë kursimesh, në vend që të mundohet për të bërë ekonomi e ka mbushur buxhetin me shpenzime të panevojshme.
Qeveria jonë ka ecur gjithmonë me ëndrra e iluzione: iluzione mbi ndihmat e jashtme, iluzione mbi pasuritë e brendshme. E pra, ka pasur mjaft prova që lypsej t’i kishin hapur sytë, ka pësuar mjaft zhgënjime për të mos u ushqyer më me ëndrra e përralla…
Është e ditur që kapitalisti i huaj, që vjen të rrezikojë kapitalet e veta në Shqipëri, duhet të ketë një shpresë fitimi pakëz më të madhe se në vendin e vet. Unë nuk them që t’i lemë të huajt që të vijnë e të rrjepin, por, nga ana tjetër, nuk mundemi as të besojmë se do të gjejmë njerëz të prishur nga mendtë që të derdhin të hollat e tyre me duar të plota në Shqipëri.
Kapitalistë të ndershëm e me qëllime të mira nuk kemi për të gjetur kurrë e në qoftë se vijojmë me këto sisteme, do të mbetemi gjithmonë në duar të disa vagabondëve, të cilët do të vijnë e do të marrin konçesione pa na dhënë asnjë garanci, me shpresë që t’i shesin këto koncesione dhe të fitojnë duke bërë ndërmjetësin.
Lidhur me kërkesën e një huaje, për të cilën është marrë vesh qeveria me grupin financiar të përmendur për çështjen e bankës, zoti Kryeministër nuk na dha ndonjë shkoqitje mbi konditat e kësaj huaje, ndaj do të them në mënyrë të përgjithshme vetëm pak fjalë për të.
Parimi financiar, nga i cili nuk duhet të largohet kurrë qeveria është ky: huatë bëhen vetëm për të mbuluar shpenzimet e ndonjë pune botore me fitim të përgjithshëm e asnjëherë për të plotësuar mungesat e buxhetit.
Mjerë ai shtet që merr të holla hua për të paguar rrogat: të hollat e marra kështu do të prishen me një herë dhe në pak vite shteti do të gjendet i kërrusur nën barrën e rëndë të borxheve, nga të cilat nuk do të shpëtojë dot kurrë.
Por edhe për punë botore huatë nuk do të bëhen, veç atëhere kur fitimi që do të dalë prej punës së projektuar do të jetë më i lartë se interesi që do të paguhet për huanë. Është zakon pra, se bashkë me projektin e huasë qeveria do të paraqesë edhe projektin e punës në të cilën ajo hua do të shpenzohet.
A ka përgatitur qeveria ndonjë projekt punësh botore në të cilat do të investohen të hollat që ka qëllim të marrë hua? Në qoftë se jo, atëhere nuk duhet të paraqesë në Parlament as projektligjin për autorizimin e huasë, pasi nuk besoj kurrë se Parlamenti do t’i japë leje për të marrë një hua, të cilës nuk i dihet qëllimi.
Mbasi nuk ndodhet këtu ministri i Punëve Botore, nuk po më duket mirë që të shtyhem tepër gjatë me kritikat mbi veprimet a mosveprimet e kësaj dege.
Me gjithë këtë, nuk mund të më rrihet pa thënë se, po ta gjykojmë këtë degë nga punët që s’ka bërë, duhet të arrijmë në përfundimin se kjo degë nuk gjendet fare në Shqipëri…
MIN. I BREND. AHMET ZOGU: Dua t’u përgjigjem në disa pika z. Gurakuqi.
EMZOT FAN NOLI: A nuk do të ishte më mirë të bëhen të gjitha kritikat dhe pastaj të përgjigjej qeveria?
AHMET ZOGU: Do të kisha pritur përfundimin e kritikave në se nuk do të ishte përmendur një çështje nderi, të cilën kjo qeveri e quan pikën e parë të programit të saj. Prandaj dua t’i jap përgjigje zotni Gurakuqit.
Qeveria e ka për princip çështjen e nderit, e ka parim, si pikë kryesore e programit të saj, pse, si e dini, dhe e çmoni shumë mirë zotnia juaj, një njeri që nuk ka nder nuk i duhet gjë shtetit, gjithashtu as vetes së vet.
Për të ruajtur nderin e shtetit qeveria ka sakrifikuar edhe disa nëpunës e oficerë të saj, të cilët kanë rënë dëshmorë për të kryer detyrën e për të mbajtur lart nderin e tyre e të popullit.
Zoti Gurakuqi, kritikat që bëri i ndau tre sojesh, por zotnia e tij ka harruar edhe një të katërt, e cila është kritikë për kritikë, dmth. me kritikue… se do me kritikue. Zotnia e tij tha se qeveria shkeli nomin e doli jashtë kufijve.
I përgjigjem zotnisë së tij: kur Bajram Curri, komandant i ushtrisë, një njeri i shtetit, i cili ka për detyrë mbrojtjen e atij shteti karshi armiqve, niset me një fuqi prej 1000 - 2000 vetash e sillet mbi Shkodrën për të kurdisur një qeveri të dytë, mbi atë anë të lumit të Matit, qysh qeveria të mos zbatojë nome pak më të forta?
… Prapë, një tjetër, Halit Lleshi, niset me një forcë në Elbasan e vjen deri në grykë të Shenulit, qysh qeveria të mos veprojë me atë energji që duhet? Prapë, qysh qeveria të mos marrë masa të rrepta kur Elez Jusufi me një fuqi prej 500-600 vetash e me këshillat e Zija Dibrës, oficer i vlefshëm por i pamoral, hyn në kryeqytet, ku plasi pushka për një kohë shumë të gjatë?
Në këtë pikë, do të them se, po të mos kishte vepruar nëpër rrugë e nëpër binatë qeveritare pak më rreptë qeveria, si dhe të mos kishte përdorur nome pak më të rënda, nuk do të kishte mundur të shpëtonte Shqipëria.
(Duartrokitje) Mos harroni zotnia juaj se ky Parlament ku zotnia juaj po mbani lirisht fjalën, dy muaj më parë ka qenë i barikaduar si një istikam dhe gjithë këto penxhere kanë qenë të mbyllura me tulla…
Zoti Gurakuqi foli për çështjen e Selitës. Atje ka qenë oficer Aziz Cami, një nga më të mirët oficerë të xhandarmërisë shqiptare.
Në Bishkash ka qenë Shefqet Korça, një ndër më të mirët nga oficerët tanë, atje me të vërtetë janë vrarë 3-4 njerëz, por këta kanë qenë ushtarët e kallauzët e Elez Jusufit dhe kanë shti pushkë mbi postëkomandën e atjeshme, për të mos i lënë të dalin jashtë, me qëllim që të kalonte ushtria e Elez Jusufit.
Këta njerëz kohët e fundit, pas revolucionit, janë arratisur dhe patrulla i ka vrarë rrugës e jo nëpër shpella, siç thotë zoti Gurakuqi…Zoti Gurakuqi foli edhe për një farë Sul Haket, por a e dini zotëria juaj se cili është ky?
Ky më 1914 ka qenë i pari që ka marrë nëpër këmbë flamurin shqiptar dhe ka vënë flamurin e një shteti të huaj. I biri i tij Bib Haka ka qenë mnera e Fushës së Krujës se, sikur ka qenë fjala raja, ashtu ka kqyrë ky t’i bëjë banorët e Fushës së Krujës. Ky njeri gjendet sot i arratisur e në kohën e Bazit të Canës ka qenë ndërmjetësi i tij. Në shtëpi të tij kemi zënë armë e mitroloza.
LUIGJ GURAKUQI: Doli në gjyq ky njeri?
AHMET ZOGU: Nuk doli për këtë çështje por për të tjera, të cilat janë të lidhura njera me tjetrën, pse ky ishte në burg në atë kohë e doli si shahit sepse e kërkonte gjyqi.
Por masat që janë marrë për ta, mbështeten nga nomi i posaçëm i pranuar nga Parlamenti.
Zoti Gurakuqi foli për çështjen e nderit. Gëzohem shumë me zotërinë e tij se qenka në një mendim me qeverinë. E siguroj zotërinë e tij se qeveria mori masat më të rrepta kundër oficerëve dhe nëpunësve të saj që shpërdoruan nomin e bënë vepra të liga.
Për ata njerëz të fëlliqur që kanë çnderuar vajza dhe gra, për sa ka mundur për t’i hetuar qeveria i ka zënë dhe ia ka dorëzuar gjyqit, duke përdorur masat më të rrepta kundër tyre. Në është se mund të jenë edhe të tjerë që kanë bërë të tilla (akte) çnjerëzore, qeveria, pa diktuar fakte, vepra, nuk ka se ç’të bëjë…Kam edhe një pikë tjetër ku do t’ju përgjigjem, e kam fjalën për çështjen e rrugëve.
Pasi zotëria e tij tha se po bëhen shpenzime të tepërta dhe me qënë se kjo punë më përket edhe mua, pasi jam zëvendësi i ministrit të Punëve Botore them që, përkundrazi, shpenzimet janë më të vogla që mund të bëhen, dhe në është se ndokund në botë mund të bëhet një rrugë me shpenzime kaq të pakta, është kjo e Tiranë-Durrësit. Përgjigjet e mia janë kaq dhe në është se ka nevojë të jap përgjigje rishtaz, prapë jam gati! (Duartrokitje)
(Vijon)
…..
STAVRO VINJAU: Kritikat që do t’i bëj qeverisë mbi veprat e saj për tërë kohën që Parlamenti kontrollor i saj mungonte, do të kenë për qëllim të kërrejnë në shesh vlerën e atyre veprave dhe nga ajo të gjykojmë vlerën e kësaj qeverie.
Na shfaqet këtu dhe lyp votëbesimin një qeveri e kryesuar nga ai, i cili nuk e mori dot votëbesimin nga populli i qarkut të tij, kur atij iu dha okazioni të shfaqë mendimin mbi këtë punë në kohë të zgjedhjeve.
Unë nuk dua të ofendoj njeri, por kërkoj të mbaj gjithnjë lart atë princip parlamentar, në bazë të të cilit, ministri ose kryeministri nuk mund të qëndrojnë në krye po të jetë se nuk fitojnë në kohë të zgjedhjeve, posaqë ne, mirë a keq, kemi pranuar një regjim parlamentar.
Duke analizuar veprën e saj në këtë kohë, qeveria rivendikoi me gojën e kryeministrit për të gjithë ministrat për nderin e ndonjë ministri. Nuk bashkohem me këtë mendim, me që ky nder t’i përkasë tërë qeverisë por vetëm për reperkursion.
Është një nder që nuk mund të rivendikojë njeriu, se pati fatin që të rrijë në sofër bashkë me një tjetër të ndershëm, se është si drita e hënës e marrë nga toka. Një të tillë nder mund t’ia njoh. Atje ku zoti kryeministër, duke shpjeguar veprën e kësaj qeverie, insiston më tepër është vepra e shkëlqyer e M. P. Brendshme dhe me të drejtë, se kjo qetësi mbretëron në Shqipëri për herë të parë dhe Shqipëria sundohet plotësisht anë e mbanë.
Në një politikë xhandar të shtetit me të vërtetë është kjo mënyra më e pëlqyeshme, po sikur të jetë që të largohet njeriu nga kjo dhe hidhet në veprat organike, shikojmë se kjo është një zero. Zoti Kryeministër gjeti fjalët të mburret për veprat e ministrisë së Jashtme, duke kallëzuar se në sajë të saj Shqipëria u njoh de jure e de facto si e proponoj zoti
Kryeministër nga të gjithë qeveritë e huaja, edhe nderi më i drejtë që do t’i përkasë ministrit të kësaj ministrie do të jetë që ai pati fatin të ndodhesh në atë vend kur ndodhën këto njohje. Këto nuk mund të quhen si pemë të veprave të tij, por si një rezultat natyror i kohërave të shkuara.
Dhe duke dashur që secilit ministër t’i jap nderin që i përket veprave të tij, vazhdoj një nga një duke u futur në atë të drejtësisë.
Për këtë foli vetë zoti Kryeministër dhe i këndoi letrën e vdekjes, duke thënë se në këtë ministri nuk është bërë gjë fare se priste organizatorët.
Më e pakka e keqe do të qe zotërinj, sikur kjo ministri mos kishte bërë gjë fare, po për fat të keq kjo bëri shumë vepra, të cilat secili pa dyshim duhet t’i kritikojë në mënyrë të rreptë.
Në kohë të kësaj ministrie ose të këtij ministri indipendenca e gjykatoreve, principi themelor i shtetit konstitucional parlamentar është shkelur në mënyrë skandaloze. Kundër kanunit, kanuneve në veprim dhe kundër prestigjit të gjykatoreve pushoi gjykatësit e Tiranës dhe urdhëroi nxjerrjen e tyre nga salla e audiencës prej policëve. Asnjë nuk kundërshton qeverinë të veprojë në mënyrën më të rreptë kundër gjykatësve për të cilët ajo ka dyshim se kanë shkelur detyrën e tyre, por pa dyshim, se duhen respektuar edhe kanunet që rregullojnë mënyrën e ndjekjes së gjykatësve, se kur të mos repsektohen nga kjo ministri kush do t’i respektojë?…
U bisedua një herë këtu në Parlament për çështjen e faljeve, zotërinj, dhe për arsye se u atëhere u shpjegua, u konstatua se të drejtat e faljes pas kanunit që kemi ne, nuk i ka qeveria por Parlamenti.
Me gjithë këtë shohim këtë qeveri të falë katilë; do të thotë dikush se qeveria ka të drejtë në bazë të autorizimit që ne i lamë për dekretligje, por nuk më duket se mund të hyjë në këtë autorizim çështja e faljeve, se pas atij autorizimi do të duhej që qeveria të sjellë dekretligjin për pëlqim në Parlament e, sikur të qe se ne nuk e aprovojmë këtë dekret, do të qe e mundur për qeverinë t’i ngrehë rezultatet e atij dekretligji?
Do të qe e kollajshme për të t’i sjellë prapë në burg ata njerëz katilë që posa u lëshuan u sollën maleve dhe për të cilët qeveria që t’i futë në burg është munduar kaq? Prandaj them se edhe në është se dekretligji është bazuar në atë autorizim, qeveria nuk e ka të drejtën e faljes. Nuk gjykoj në këtë minutë se qeveria bëri falje të mira ose të këqia, por kritikoj qeverinë se kjo shkeli atë princip që përmenda në fillim që i përket vetëm
Parlamentit.
Indipendenca e kësaj ministrie nuk është ruajtur aspak, pse si dihet, sigurimi i lirisë personale dhe i kanuneve relative i përkasin ministrisë së Drejtësisë e cila u përdor si vegël prej ministrisë së Brendshme ose ndonjë tjetër. Me gjithë këtë shohim se kësaj ministrie në kompetencën e saj i kanë hyrë të tjera ministri.
Ligji i shtypit, që u bë si u bë nga ministria e Brendshme është një ligj që do të bëhej nga ministria e Drejtësisë. Por edhe autoriteti gjyqësor në kohë të kësaj ministrie është shkelmuar.
Çështja e posesioneve, (zotërimeve) një çështje thjesht juridike me një kanun që bëri ministria e Punëve të Brendshme, u ngrit nga kompetenca e gjykatave dhe mbi to u lanë të gjykojnë një nënprefekt i përrallave, një xhandar i armëve, një polic i shpifjeve dhe një drejtor i financave një njeri i numrave, dhe përfundimi qe padrejtësi mbi gjykimin e të tilla çështjeve.
EMZOT FAN NOLI: Jam i shtrenguar të mbaroj një detyrë të hidhur si deputet, dhe kjo detyrë është të kritikoj e të gjykoj shokët ministra me të cilët pata nderin të bashkëpunoj një kohë të shkurtër e të lidh një farë miqësie personale.
Por e vërteta është e vërtetë dhe, duhet ta them edhe sikur kjo të mos sjellë asnjë fitim, se po të heshtim, nga anësia e nga hatëri atëhere s’kemi për të hyrë kurrë në udhë të mirë, e s’kemi për të ndrequr kurrë gabimet që po përsëriten ditë për ditë. Do t’i marr me radhë ministri për ministri…
Do të ishim të lumturit e të lumturve po të kishim sistemin austriak nëpër shkollat tona. Por e vërteta është se as kemi patur sistemin austriak dje, as kemi hyrë sot në sistemin frenk e zviceran. Shkollat tona përfaqësohen vetëm me ndërtesa, kemi 800 mësues, por nga këta, vetëm 50-60 meritojnë emrin e një mësuesi.
Të tjerët mund të jenë të zot të bëhen gjeneralë, ministra, kryeministra, anëtarë të Këshillit të Lartë, por jo të marrin përsipër barrën e rëndë e të shenjtë të rritin brezin e ri, nga i cili presim shpëtimin e Atdheut…
Vijmë tani te çështja e internimit. Këto internime ministri i Punëve të Brendshme i justifikon me kryengritjen që u bë në Gegëri, por çfarë do të thotë për Toskërinë ku nuk ngjau asnjë kryengritje? Pse vallë në Devoll e gjetkë u morën njerëz me gra e fëmijë dhe i internoi në Gjirokastër? Këta, pasi janë mbajtur 2, 3, 4 muaj qënkan lëshuar pa shkuar fare në gjyq. Në qoftë se kanë patur faj, përse nuk janë dënuar.
Në se u denoncuan pa patur ndonjë faj, pse nuk u zunë denoncuesit që marrin në qafë kundërshtarët e tyre personalë kur u vjen qejfi pa ndonjë faj fare? Këto vërejtje i bëj përgjithësisht për të gjithë pjesëtarët e kabinetit me gjithë se kjo përgjegjësi i përket vetëm ministrit kompetent.
Gjetkë çdo ministër është krejt përgjegjës për veprat që bën apo kryesisht; në kabinetitn tonë nuk është as krejt e as kryesisht. Në kabinetin tonë ngjan se shumë herë që një projekt i luftuar nga ministri kompetent të pranohet prej këshillit ministerial e ministri kompetent të mbetet prapë në kabinet.
Nuk është koha të them a është i mirë apo i keq ky sistem. Në mos gabohem, ky është sistemi i sovjetëve. Dua të them, vetëm këtu, që kritikat që i bëhen një ministrie nuk reflektojnë mbi titullarin por u takojnë të gjithëve me radhë, e nderin do ta ndajnë në mes tyre, aq sa njeri edhe tjetri.
Me pak fjalë, ja vepra e ministrive të kabinetit tonë të sotëm:
Ministria e Arsimit : Zero me një xhufkë.
Ministria e Drejtësisë: Zero me gjak.
Ministria e Luftës : Ushtarë të mirë dhe trima të mbytur prej zeros qeveritare.
Ministria e Punëve Botore : Zero.
Ministria e Financave : Zero me gafa.
Ministria e Punëve të Jashtme : Zero me gafa e me turp.
Dhe mbi këto zero një kurorë : një plagë e hapur me shtimin e nëpunësve.
…
Një mburrje tjetër e qeverisë është se me mbledhjen e armëve janë prerë kryengritjet. Iluzion i kotë, zotërinj. Për sigurimin e qetësisë nuk mjafton vetëm të dezarmosh popullin materialisht, por duhet ta dezarmosh moralisht.
Duhet ta pajtosh popullin me guvernën. Dhe ky pajtim nuk mund të bëhet, sa kohë guverna nuk është e zonja as t’i mirësojë gjendjen, as t’i mbrojë jetën, nderin, pasurinë. Provën që dezarmata nuk i preu kryengritjet e kemi në ngjarjet e hidhura të marsit.
Pasi u mblodhën armët, populli i Shqipërisë së Mesme, i egërsuar nga abuzimet, zaptoi debojat, mori armët e mbledhura e me ato i ra guvernës, punë që mund të përsëritet edhe nesër…
KOÇO TASI: Me qënë se parafolësit e mi folën gjerë e gjatë dhe mbi shumë pika që unë kisha për të folur, kufizohem të flas mbi pika gjenerale e sidomos mbi ato që edhe s’është bërë fjalë…
Kryengritjen e fundit zoti Kryeministër nuk e zuri në gojë në deklaratën e tij; vetëm në bisedimet e sotme u bë fjalë mbi këtë ngjarje me rëndësi. U thanë shumë mbi këtë dhe u lavdërua qeveria për shtypjen e saj. Për mua nuk është aspak çudi shtypja e një kryengritjeje nga ana e qeverisë, e cila disponon të tërë ndihmën morale e materiale të popullit dhe të gjitha mjetet e duhura.
Çudi për mua do të ishte e kundërta, dmth. shtypja e qeverisë nga ana e kryengritësve, se nuk mund të kuptohet lehtë, të mundurit e forcave ushtarake të organizuara dhe të armatosura mirë, prej çetave të paorganizuara dhe pa municione të mjaftueshme.
Nuk është vepër e lavdërueshme shtypja e kryengritësve, por prevenimi i tyre dhe zhdukja e shkaqeve, se qëllimi ideal i një shteti, nuk është shtypja e kryengritjeve, se sikur të qe kështu, kur të mos kishim kryengritje, duhej të ngjallnim të tjera që t’i shtypnim. Sigurimi i qetësisë nuk është qëllimi i një shteti, por kusht i domosdoshëm për arritjen e qëllimeve…
Politika e qeverisë duhet të jetë prevenimi i kryengritjeve dhe kryengritjet mund të prevenohen duke gjetur dhe zhdukur shkaqet e vërteta të këtij fenomeni social, si një doktor i mirë që bën diagnozën e sëmundjeve dhe ndalon përhapjen e tyre.
Shkaqet e vërteta të kryengritjeve këtu në Shqipëri, janë gjendja e keqe ekonomike e popullit, armiqësimi progresiv i të dy elementeve jugorë e veriorë, ambicja e kryetarëve për të hipur në fuqi, shpirti i istikamit ndër kryetarët brenda e jashtë qeverisë, të cilët, për të arritur qëllimet përdorin çdo masë të padrejtë, abuzojnë fuqinë dhe shkelin ligjet mbi kurriz të popullit, të cilit në këtë mënyrë i ngrihet emnijeti (urrejtja) ndaj qeverisë dhe bën kryengritje.
Shkeljet e ligjeve janë të numurta dhe mund të provohen fare mirë po të merren dhe të shqyrtohen dekretet, rregulloret dhe urdhërat qeveritare qëkur u mbyll Parlamenti e tëhu; unë vetëm sa për shembull do të paraqes disa që dihen prej kujtdo: zgjedhjet e Durrësit dhe të Kosovës, huaja forcoze pa ligj autorizues, taksa për aeroplanët pa ligj, gjobë Shqipërisë së Mesme kundër ligjit, internime, shkufinime jashtë kufirit të Shqipërisë nënshtetasve shqiptarë, ligja incivile e shtypit me të cilën i mbyll gojën popullit, dëbim i gjykatësve në mënyrë arbitrare, nëpunës shumë dhe pa meritë, gradime oficerësh kundër ligjit, dënim deputetësh prej gjykatave inkompetente, falje e disa personave të përjashtuar me ligj.
Qetësia e sotme në popull është sipërfaqësore dhe pa rrënjë, se që të jetë një qetësi vërtet e qëndrueshme duhet ta çarmatosim popullin jo vetëm materialisht, por edhe moralisht dmth. t’i zhdukim prej mendjes së tij shkaqet e pakënaqësisë.
Por sikur të pranojmë atë që thotë qeveria dmth. që sot mbretëron një qetësi e vërtetë, ajo prapë nuk ka ndonjë fitim kur mbretëron anarkia midis të tri fuqive të shtetit nga mosrespektimi i ligjeve, se anarkia nga sipër do të ketë doemos si pasojë shkatërrimin e rregullit dhe qetësisë në popull…
Bëhen pesë minuta pushim dhe pas pesë minutash, mbledhja mbështillet prapë.
BAHRI OMARI: Është shumë e vërtetë se është shumë e rëndë të kritikoj kabinetin, misët (anëtarët) e të cilit i kam edhe miq, por si deputet, jam i detyruar të kryej detyrën time, se si thotë një fjalë, “E kam mik Platonin, por të vërtetën ca më tepër”.
Në fjalët që do të them, dua të nis që nga shpjegimet e zotit Kryeministër dhe dua të flas përgjithësisht.
Si e dini zotërinj, në sesionin e mëparshëm u bë një tentativë për falje jo vetëm politike, por edhe ordinere, dhe shumica parlamentare aso kohe, e shtrenguar nga nevoja
që të mos faleshin edhe fajtorët ordinerë, dha vendim për faljen e fajtorëve politikë për lëvizjen esadiste.
Qeveria, pa dashur të respektojë ligjin dhe pa marrë parasysh psikologjinë e Parlamentit, ka falur gjaksorë, krejt në kundërshtim me deklaratën që bën ministri i Punëve të Brendshme…
Zoti Kryeministër tha se politika nga ushtria u hoq. Fjalët e zotërisë së tij nuk pajtohen me të vërtetën; jo vetëm që nuk është hequr politika, por edhe është shtuar; gjithë ata që nuk u morën me politikën e qeverisë, ja u dënuan, ja u përjashtuan, dhe për këtë po të doni zotëria juaj, mund t’u tregoj shembuj.
ZËRA: Jepni shembuj.
BAHRI OMARI: Është zotërinj, një i quajtur major Nazifi, dalur nga shkolla akademike, i cili u nxorr nga puna vetëm e vetëm për arsye se në kohë të qeverisë provizore ishte dërguar si delegat për t’iu lutur zotërisë Ahmet Zogu për të mos hyrë brenda në Tiranë. Për këtë shkak u hoq nga puna dhe zotëria e tij, ministri i Punëve të Brendshme mund ta përgënjeshtrojë.
Veç gradimeve të panumërta e të bëra në një mënyrë të keqe e me favorizime, janë bërë edhe kundër nomit. Nomi thotë ndryshe dhe gradimet janë bërë të ndryshme, Për tregim, nomi i gradimeve që është në veprim, thotë në një paragraf se regjimentarët nuk mund të bëhen më tepër se majorë dhe, këtu janë bërë kolonelë.
Zoti Kryeministër foli për disiplinën e rregullat e ushtrisë, unë e di se ka oficerë që nuk dinë se ç’ushtarë kanë, e se një oficer i ka marrë një oficeri tjetër ushtarët e tij dhe ky oficer nuk di gjë fare. Di ushtarë që kërkohen si dezertorë duke qenë brenda në ushtri. Ja zotërinj, kjo është rregulla e ushtrisë, për të cilën u mburr aq fort Kryeministri…
AHMET ZOGU (MIN. P. BREND): Dua të përgjigjem mbi pika të shkurtëra.
Mbi huanë e brendshme që u bë me forcë, mbi të cilën foli Emzot Fan Noli. E dini shumë mirë zotërinj, se kur shteti është në rrezik, financa nuk mund të mbahet pa pare, se për të mbajtur ushtarë duhen pare dhe gjëndjen financiare të shtetit tonë qeveria nuk e fsheh, por ua tregon ashtu si e dini; kështu që qeveria ishte e detyruar të merrte një hua me forcë për t’u bërë ballë shpenzimeve të shtetit, i cili ndodhej në rrezik.
Edhe Emzot Fan Noli kur ishte anëtar i kabinetit qe dakord që huaja të merret me forcë, se tjetërsoj nuk do të ishte e mundur të merren pare nga populli për t’i bërë ballë krizës financiare.
Zotëria e tij foli mbi internime që janë bërë në anët e Toskërisë, por zotëria e tij harron se duke qenë pjesëtar në këtë kabinet kemi bërë një ligj mbi internimin e fëmijëve të atyre rekrutëve që dezertojnë, të cilën e ka pranuar edhe Parlamenti e, në është se në Toskëri janë bërë internime, janë bërë vetëm për çështje rekrutimi.
BEKTASH CAKRANI: Këtu në Tiranë janë dy fëmijë të internuar, këto janë për rekrutë?
STAVRO VINJAU: Ata janë fëmijët e të arratisurve.
AHMET ZOGU:…Sa për atentatin që thotë Emzot Noli, që ka ngjarë në Korçë, nuk kam haber se nuk jam ndodhur këtu, dhe për këtë punë mund të japë shpjegime Kryeministri.
Sa për mbledhjen e armëve që Emzot Noli tha se kjo nuk solli ndonjë fitim, përkundrazi zotërinj, ky është një fitim më i madhi që mund të bëhet, se qeveria me duar nuk mund t’i ndalojë revolucionet, se këshillat nuk mjaftojnë, se kemi 1.300 xhami e kisha ku priftërinjtë dhe hoxhallarët japin gjithnjë këshilla, por pa dobi.
Përpara, kur vinin të huajt, nuk mund t’u silleshin nëpër malet dhe nuk pranonin të ishin të përcjellë prej xhandarëve se nuk kishin besim në mbrojtjen e tyre, e sot xhandarmëria po ndjek kudo katilët e ua dorëzon gjyqit. Duartrokitje.
Emzot Noli tha se qeveria e kishte për detyrë të shtypte kryengritjen e jo të mburret në të me kryelartësi; të merrte masat për dezarmimin e popullit dhe moralisht qeveria këtë punë e ka marrë parasysh.
Ajo ka dërguar nëpunësit më të mirë që ka pasur në prefekturat e Dibrës e të Kosovës dhe shtypjen e kryemgritjes, e cila ushqehet edhe për së jashtmi, qeveria e konsideron si një detyrë dhe nuk mburret për këtë detyrë. Zoti Sulejman Delvina thotë se pse nuk u dënua Elez Jusufi, i cili ishte shkaku principal.
E vërteta ishte se lipsej të dënohej, por kur qeveria nuk kishte një fuqi të mjaftueshme e kur ai ishte në Tiranë me një forcë prej 600 vetësh e Hamid Toptani ishte duke ardhur mbi Tiranë me një forcë, ishte e detyruar të punonte në këtë mënyrë e zoti Sulejman Delvina nuk lipsesh të zemërohej kaq tepër.
SULEJMAN DELVINA: Ahmed bej, diktatorllëk në Parlament nuk bëhet.
AHMET ZOGU: Unë nuk kam bashkëpunuar me “Jeunes turcs” që të mësoj të bëj diktatorllëk, por jam mësuar me qenë e do të jem kurdoherë shërbëtor i popullit. (Duartrokitje)
Ju them zotërinj, të vini dorën në zemër, se kjo qeveri nuk mund të bënte më tepër se sa ka bërë, se atëhere koha ishte shumë kritike. Bajram Curri ishte me forcat e veta në Shkodër, Hamid Toptani me një fuqi tjetër mbi Tiranë dhe kur pasi pushka, plasi pak para vorrezave dhe qeveria nuk mund të bënte ndryshe e se nuk e fali as për hatër e as për ndonjë send tjetër, por qe e shtrenguar nga nevoja. Po kritikohet ikja e qeverisë prej kryeqytetit.
Qeveria zotërinj nuk iku, por u largua dhe la këtu ministrin kompetent që ishte ministri i Punëve të Brendshme dhe zv/ministri i Luftës ose zëvendësi i tij. Prandaj nuk mund të thuhet se qeveria do të rrinte këtu, se mund të jetë në rrezik një ministër, por jo e gjithë qeveria, se atëhere shteti mbetet pa qeveri.
Sa për mbledhjen e armëve në Elbasan, qeveria ka dhënë urdhëra të rrepta për mbledhjen e tyre dhe këto janë mbledhur e u janë lënë vetëm disa personave që ka nevojë prefektura për të ruajtur rendin.
Paqë, tha Emzot Noli, duhet të pajtohet populli me qeverinë. Po zotërinj, por paqë bëhet me popull e me njerëz e jo me tradhëtarë e me hajdutë, që kanë pirë gjithmonë gjakun e popullit, kanë qenë të dënuar, janë falur një herë dhe ata që kanë ikur nuk janë vetëm hajdutë por edhe tradhëtorë…
Qeveria është përpjekur me të gjitha fuqitë e saj për të sjellë bashkim ndër popull. Zoti Bahri Omari thotë se me ç’ligj qeveria ekspulsoi ca njerës nënshtetas shqiptarë.
E dini zotëria juaj, se internimet bëhej për lloj njerëzish e duke qenë se ata njerëz që dolën jashtë Shqipërisë ishin kurdoherë të rrezikshëm për shtetin në çdo vend; qeveria nuk i ekspulsoi por u tha të largoheshin prej Shqipërie, se përndryshe, qeveria do të shtrengohej t’i internonte, pasi ata ishin përgatitësit e kësaj lëvizjeje.
BAHRI OMARI: A kini fakte, zotëria juaj, për këta që thoni?
AHMET ZOGU: Njeri prej tyre është i dënuar për vdekje dhe tjetri është në përgatitje e sipër.
BAHRI OMARI: Zoti Hoxhë Kadriu ishte një nga përgatitësit, pse ky u fal dhe bile iu dhanë edhe pare?
KRYEMINISTRI: Këtij qeveria nuk i ka dhënë ndonjë para, por ai ka pasur për të marrë nja 7.000 lireta qysh atëhere kur ka qenë anëtar i qeverisë.
AHMET ZOGU: Sa për ligjin e shtypit, i cili u kritikua aq shumë prej disa zotërinjve deputetë, është me të vërtetë e rëndë, por qeveria ishte e shtrenguar nga ngushtica e nevojës, pasi jemi një shtet që u formua rishtaz, që të ndalohen të shamet se kjo bën përshtypje të keqe në popull, edhe më tepër në popullin shqiptar, dhe mund t’i sjellë një dëm qetësisë së përgjithshme.
Këtë ligj ia kemi dorëzuar zyrës së shtypit, e cila është duke përgatitur një ligj të ri e shpresoj se do të mund ta paraqesim brenda një kohe shumë të vogël në Parlament. Sa për dënimin e deputetëve, qeveria ishte e detyruar t’i dënojë, se cila qeveri mund të mos dënojë shkaktarët e lëvizjes e të dënojë vetëm fukaratë, si thotë zoti Sulejman Delvina…Doemos qeveria dënoi shkaktarët e kësaj lëvizjeje.
Njeri ndër ta ishte kryetari i ushtrisë që vinte mbi Kavajën, Mushketa, i cili si avokat, doli me i kundërshtue ligjit me armë në dorë. I dyti ishte nënkryetari i parlamentit Koja, i cili ishte kryetari i komisionit të Durrësit dhe zv/prefekt. Ai i telegrafoi gjithë prefekturave se populli është mbledhur këtu dhe ka formuar një komision qeveritar deri sa qeveria të bëhet si duhet.
Atje u zaptuan debojat (depot e armëve) dhe u shpërndanë armë për me i ra qeverisë, e cila kishte besimin e përfaqësuesve të popullit. Tjetri ishte Kapllan Deliallisi, lufta e parë që është bërë në Shijak është bërë me të dhe, po të doni prova, zotëria juaj, edhe ato janë gati.
Qysh mundet një ushtar dhe komandantin jo, i cili është udhëheqësi i tij; qeveria këtë punë nuk mund ta bënte, e pranimi a mospranimi i dënimit të tyre varet prej zotërisë suaj. Zoti Sulejman Delvina thotë se unë jam një nga deputetët e Toskërisë, atëherë deputetët e Gegërisë cilët janë?
Mua më vjen keq që të dëgjoj këtë gjë nga goja e një deputeti, i cili ka qenë edhe kryeministër, se nuk ka as deputetë gegë as deputetë toskë, por vetëm deputetë shqiptarë. (Duartrokitje)
BAHRI OMARI: Si e dini të gjithë, Halit Lleshi ka qenë pjesëtar i kësaj lëvizjeje për të cilën njerëzia po vareshin. Si falet ky? A pse është i fuqishëm? Atëherë ata që janë të dobët therren e vriten, kurse të fortët falen.
AHMET ZOGU: Tërë bota kështu e ka pranuar.
BAHRI OMARI: Atëhere, do me thënë, se dora që nuk mund të kafshohet, puthet.
LUIGJ GURAKUQI: Disa herë u dëgjua fjala diktator këtu në Parlament. Unë nuk kam frikë nga një diktaturë personale, por kam frikë nga diktatura e një shumice parlamentare, dhe shumica duhet të ketë pak mëshirë për pakicën, të na lerë të shkojmë e të hamë bukë e pastaj të vimë prapë.
EMZOT FAN NOLI: Bravo!
AHMET ZOGU: Si mundet një pakicë të ndalojë një shumicë, kjo është një çudi dhe kjo është një diktaturë. Trazime.
EMZOT FAN NOLI: Në parlamentet e tjera Kryetari i Parlamentit kur sheh se shumica i bie në qafë pakicës, është i detyruar prej ndërgjegjes së tij të përkrahë të drejtën, por këtu te ne ngjan e kundërta. Pse gjithë ky insistim që të vazhdojmë? Të shkojmë të hamë bukë dhe u japim fjalën e nderit që do të vijmë prapë.
AHMET ZOGU: Përjashta po flitet që qeveria ra, prandaj ju lutem zotërisë suaj që t’i jepni fund.
ZËRA: Zoti Kryetar, të votohet e të marrë fund, se mjaft u bisedua…
KRYETARI: Me qënë se çështja u bisedua gjerë e gjatë, po e vë në votë. Protestime.
EMZOT FAN NOLI: Atëhere zotëria juaj doni të na ndaloni të mos flasim, se kini frikë nga bisedimi e doni të mbytni zërin e pakicës me pahir.
KRYETARI: Unë jam i detyruar t’i bindem shumicës.
EMZOT FAN NOLI: Kryetari është i detyruar t’i bindet së drejtës, arsyes dhe paanësisë.
LUIGJ GURAKUQI: Po të shikojmë procesverbalet, do të shohim se kemi caktuar një kohë se sa mund të zgjasin mbledhjet. Asnjëherë nuk kemi biseduar më tepër se deri në orën 7, e bisedimet që nuk kanë marrë fund i kemi lënë për një ditë tjetër. Sot kemi dalë jashtë rregullit.
ZËRA: Zoti kryetar, vëreni në votë, se çështja u bisedua mjaft. Zhurmë, protestime dhe nga ana e pakicës Emzot Noli lë sallën me zemërim dhe bërtet :Bëni si të doni!
STAVRO VINJAU: Duke shtrenguar brezin, bërtet: merhamet zoti kryetar, vdiqmë për bukë.
BEDRI PEJANI: Pse gjithë ky insistim, 4-5 vetë nuk mund të bëjnë krizë qeveritare.
BAHRI OMARI: Sa të marrim punën me bujë, më mirë të vemë të hamë bukë e të vimë përsëri.
ZËRA: Hajde të bëjmë një orë pushim e të mblidhemi prapë
Bëhet një orë pushim dhe në ora 11.00 pas darke mbledhja mbështillet prapë.
EMZOT FAN NOLI: …Bisedimi i rreptë që u bë një orë më parë për një pushim të shkurtër sa për të ngrënë bukë, na tregoi një aspekt komiko-tragjik të shumicës, me qënë se pakica shkelte këmbë që ka uri dhe, vetëm për ta kundërshtuar, shumica deklaronte solemnisht që s’ka uri e që mund të rrijë këtu tërë natën pa ngrënë.
Që shumica s’kish të drejtë e që gënjente veten, u provua në restorant, ku të parët që u vërvitën për të ngrënë ishin deputetët e shumicës.
Ca ditë më parë, një deputet i Elbasanit deklaroi se shumica ka gjithnjë të drejtë. Sot pushimi i Parlamentit për të ngrënë na dha një provë të shkoqur që kjo s’është e vërtetë. Tani a është nevoja të shkel këmbë mbi absurditetin e kësaj thënieje të çuditshme?
Sikur të ishte e vërtetë një gjë e atillë, atëhere do të mos kishte pakica në asnjë parlament të botës, se shumica do t’i kishte dërguar në shtëpinë e të marrrëve si njerës të çmendur, as do të ishte e nevojshme një ligj mbi mbrojtjen e minoriteteve.
Sido që të jetë, jam i sigurtë se deputetët, që sot janë nga shumica, do të ndërrojnë mendje për këtë teori kur të bien në pakicë nesër a pasnesër.
AHMET ZOGU: Davaja e Emzotit është më tepër si mbrojtje për veten e tij për dorëheqjen që ka dhënë, se sa një protestë kundër qeverisë. Sa për çështjen e buxhetit, për të cilën flet zotëria e tij, nuk dua të jap përgjigje e këtë pikë ia lë zotit Kryeministër.
Bëhen dhjetë minuta pushim, pas dhjetë minutash mbledhja mbështillet prapë
LUIGJ GURAKUQI: …Pak fjalë për zotin Kryeministër e për zotin ministër të Financave lidhur me koncensionet. Po na thuhet se nuk po vijnë kapitalistët të huaj e se edhe ata që kanë marrë disa koncensione nuk po gjejnë t’i shesin, ndonëse u lodhën duke shëtitur në Europë për të gjetur se kush do t’i blejë. Të them të vërtetën, unë nuk kuptoj gjë prej gjëje nga një përgjigje e tillë.
E kam inkurajuar qeverinë për të dhënë koncensione, po nuk kam thënë që të jipen pa garancitë e nevojshme. Tash po marr vesh se me këto koncensione qenkan favorizuar disa njerëz, të cilët nuk kanë kapitale e që duan të fitojnë ndërmjetësin. Me këtë mënyrë nuk mund të mbrohen interesat e shtetit.
Më duket se edhe këto koncensione do të mbarojnë si ato të dekoviliit e të duhanit, me të cilat nuk dimë se ku ndodhemi.
Përpara se të mbaroj do t’u jap nga një përgjigje edhe zotërinjve Banush Hamdi e Sejfi Vllamasi.
Zotit Banush Hamdiu i tingëlloi keq në vesh fjala diktaturë parlamentare. Por nuk ka se përse. Thashë se nuk kam frikë prej diktaturës personale, por trembem fort nga diktatura parlamentare dhe, besoj se kam arsye.
Diktaturat personale s’janë aq të dëmshme, sepse nuk zgjatin shumë e populli lirohet shpejt prej tyre; por diktatura e shumicave parlamentare është tepër e rrezikshme, sepse shtyp popullin në emër të nomit.
Me këtë nuk dua të them se të gjitha shumicat parlamentare formojnë diktaturë; diktaturat janë vetëm ato shumica që marrin nëpër këmbë, për qëllime partie, të drejtat e pakicës pa vënë re nom e rregull…